Versie 0.5, laatst bijgewerkt 31 oktober 2026. Voor codeurs, onderzoekers, docenten, journalisten en partners. Vertaling van het Engelse handboek; bij verschil geldt het Engelse.
Dutch Angle (van The Missing Measure) meet hoe een film de ruimte verdeelt tussen vrouwen en mannen: wie spreekt, wiens verhaal het is, wie beslist en hoe het verhaal met hen omgaat. Dit handboek omschrijft elke vraag zo precies dat twee mensen, of een mens en een taalmodel, die los van elkaar dezelfde film meten op dezelfde score uitkomen. Het beschrijft vragenset v0.5: 20 vragen in 10 dimensies die even zwaar tellen, plus één signaal op de filmkaart (K2). E1 (MACHT) en de dimensie LICHAAM met K1 kwamen erbij na een proef op 31 oktober 2026 (32-proef-nieuwe-vragen/verslag.md); de dimensie LIEFDE met R2 en N1 op 16 november 2026 (41-liefde-archief/verslag.md). De tests achter elke keuze staan in de vragenherziening van het project; die is op aanvraag beschikbaar.
Stand van zaken. De verhaaloordelen (S2, S3, M1, W1) zijn voor 1.323 films twee keer gegeven, blind: van 4.972 paren antwoorden verschilt 80% hooguit een kwart punt (Krippendorffs α over het archief: S2 0,76, S3 0,88, M1 0,91, W1 0,82; op de eerste 60 films 0,91 tot 0,96). Elke vraag doorstond een toets op 20 films die duidelijk om een vrouw of om een man draaien. Drie controles van buiten komen overeen met de meting: bechdeltest.com (deel D), de dialoogtellingen uit scenario's van The Pudding (309 films, correlatie 0,97 met ons aandeel woorden van vrouwen, gemiddeld 4 procentpunt verschil) en ondertitels met sprekersnamen (260 films, 22.675 regels: het personage komt overeen in 71% van de regels, het geslacht in 90%). Nog niet gedaan: een controle door menselijke codeurs, een handcodering zoals die van Lauzen, en de codering van Vrouwen in Beeld voor Nederlandse films. LICHAAM en E1 (31 oktober 2026): E1 is voor alle films twee keer blind beoordeeld (1.362 films met een antwoord, α 0,93; bij 76 films telt E1 niet omdat een hoofdpersoon niet in de plot genoemd wordt). K1 is één keer beoordeeld over het hele archief (antwoord in 685 van de 1.464 films, vanaf 3 oordelen); een tweede, blinde lezing van een gespreide steekproef van 327 films gaf α 0,98 (143 paren). Het K2-signaal is één keer gelezen (de soort minderjarige apart, in 232 films met een zoekwoord); op dezelfde steekproef zegt de tweede lezing in 313 van de 327 films hetzelfde over wel of geen geval (α 0,87; op het aantal gevallen 0,92). LIEFDE (16 november 2026): R2 en N1 zijn voor 2.337 films twee keer blind gelezen; R2 geeft een antwoord in 1.246 films (α 0,91), N1 in 209 films (α 0,99). Een controle door mensen is er nog niet. Waar een regel nog niet getest is, zegt dit handboek voorlopig.
Deel A. Grondregels
A1. Bronnen
| Bron | Wat we eruit halen | Gebruikt voor |
|---|---|---|
Ondertitels van de hele film (OPUS OpenSubtitles v2024, één bestand per film, gekozen door choose.py) |
Elke gesproken regel met de tijden | P2, P3, St2, L1, I2, I3, J2, A5, F1, K1, K2, R2, N1 (kandidaatregels) |
| Wikidata | Rolverdeling met namen van personages, het geslacht en de geboortedatum van de spelers, volgorde op de aftiteling, datum van uitkomst, regie en scenario, land van herkomst, animatie | Geslacht, S1, G1, G3, context |
| Wikipedia-plotsamenvatting (Engels; Nederlands als er geen Engelse is) | Het verhaal zoals redacteuren het samenvatten | S1, S2, S3, M1, W1, E1, K2, R2, N1 |
- Geen beeld en geen geluid. We lezen wat er gezegd wordt en wat de plotsamenvatting zegt. Schermtijd en kadrering (BEELD) worden alleen in een proef gemeten en tellen niet mee in de hoek.
- De ondertitels hebben geen sprekers. Ze zeggen wat er gezegd wordt, niet wie het zegt. Deel A3 beschrijft hoe regels een spreker krijgen.
- Taal. Een film wordt in de oorspronkelijke taal gemeten als er bruikbare ondertitels zijn (Engels, Nederlands, Frans, Japans en andere). Anders op de Engelse ondertitels, en dat staat op de site. I2 heeft een woordenlijst per taal nodig; waar die er niet is, wordt I2 op de Engelse ondertitels geteld.
- De Wikipedia-samenvatting is geschreven door redacteuren en kan zelf eenzijdig zijn. Daarom staat bij elk plotoordeel de zin waar het op rust.
- Klopt de Wikipedia-samenvatting niet met de film (andere namen, andere gebeurtenissen of een ander einde dan in de ondertitel), dan worden de plotvragen (S2, S3, M1, W1 en het plotdeel van S1) niet gemeten, met als reden "de Wikipedia-samenvatting wijkt af van de film". De dialoogvragen blijven. De lijst staat in
15-vragen-v05/data/plot_afwijkend.json(besluit 31 oktober 2026; eerste gevallen Justice Is Done en Black and White in Color).
A2. Geslacht
- Geslacht wordt nooit gegokt uit een stem, een gezicht of een naam. Het komt uit de rolverdeling op Wikidata: het geslacht van de speler die het personage speelt.
- Geeft Wikidata geen geslacht, of is het geslacht van de speler niet dat van het personage, dan wordt het geslacht van het personage met de hand gezet, naar hoe de film zelf het personage laat zien (bijvoorbeeld de personages van Elliot Page in Juno en Inception). Die keuze staat als
gbron: handin het rollenbestand. - Personages die zich anders identificeren (non-binair, pangender, 'beide en geen van beide') krijgen een eigen waarde, anders identificerend (
g: x; bijvoorbeeld Max in Tár, Victory in My Big Fat Greek Wedding 3 en Saifee, een intersekse personage, in Bol), alleen als de film zelf het personage zo laat zien. Vóór 31 oktober 2026 bleven zulke personages onbekend, samen met sprekers die we niet konden thuisbrengen; nu zijn het bekende sprekers. Hun woorden tellen mee voor de dekking (A3.5), en de castregel noemt ze apart ("en 1 personage dat zich anders identificeert"). Ze blijven buiten elke vergelijking tussen vrouwen en mannen, omdat elke formule twee groepen vergelijkt. - Het geslacht van de speler bepaalt nooit dat van het personage. Staat een speler in Wikidata als non-binair of trans, dan krijgt het personage toch het geslacht dat de film laat zien (bijvoorbeeld de personages van Elliot Page: Juno, Ariadne en Bliss als vrouw, Sam in Close to You als transman). Een non-binaire vermelding van een speler in Wikidata is geen reden om een personage onbekend te laten (besluit 31 oktober 2026, nadat Shirin in Lipstick Under My Burkha om die reden onbekend was gebleven). Zonder geslacht in de tekst, de plot of een passende vermelding in de rolverdeling blijft het personage onbekend, zoals elke andere spreker (Rose, de caissière in You've Got Mail).
- Animatie: het geslacht van het personage, zoals de film het laat zien. De leeftijd van stemacteurs zegt niets over de personages, dus de leeftijdsvragen G1, G2 en G3 worden bij animatiefilms niet gescoord (sinds 22 oktober 2026; daarvoor gebruikte G1 nog de leeftijd van de stemacteurs). Een film telt alleen als animatie als Wikidata hem als animatiefilm aanmerkt; speelfilms met getekende scènes (Mary Poppins) niet.
- We meten alleen gender. De samenloop met huidskleur, leeftijd, seksualiteit en beperking doet ertoe, en ook naar die identiteiten gokken we niet.
A3. Van ondertitels naar sprekers
- Een lezer (een taalmodel, in de sessie die de film meet) leest de ondertitels op volgorde en koppelt elke regel aan een personage uit de rolverdeling, of aan onbekend. Dat schrijft hij als reeksen regels in een bronbestand (
17-nieuwe-films/bron/<imdb>.txt, of de annotatiebestanden voor de eerste 60 films). - Personages zonder naam die duidelijk een vrouw of een man zijn (een dokter, een agent, een verteller, een omroeper) krijgen een algemene rol met dat geslacht en
naam: false. Ze tellen mee voor aanwezigheid en gesprekken, niet als naam in I2. Het geslacht mag uit de tekst komen, of uit de plotsamenvatting als die duidelijk naar die ene persoon wijst ("the old jailer" die vertelt, "the teacher"); dat geldt alleen voor één aanwijsbaar persoon, nooit voor een groep of een heel beroep (besluit 31 oktober 2026). - Groepsscènes. Geeft de tekst iedereen die in een scène spreekt hetzelfde geslacht, dan gaan die regels zonder naam naar een algemene groepsrol met dat geslacht (
Men,Women,Boys,Girls,Soldiers,Nuns;naam: false). De tekst moet het zeggen: aanspreekvormen ("lads", "gentlemen", "ladies", "girls", "sir", "ma'am"), wat iemand over zichzelf zegt ("my husband", "I'm a father of three") of een plek die de dialoog noemt (een nonnenklooster, een mannenkazerne). Een gemengde of onduidelijke groep blijft onbekend. Deze regel geldt vanaf de eerste lezing in elke ronde; het is geen latere reparatie (besluit 23 oktober 2026, nadat ronde 10 deze scènes eerst onbekend had gelaten). Een groepsrol geldt per scène, en alleen waar de tekst in die scène het geslacht van de sprekers vastlegt; een heel beroep of een hele familie krijgt nooit een geslacht op indirect bewijs ("guys", "two men went to check") (besluit 29 oktober 2026). Hetzelfde geldt voor een scène waarin alleen bekende personages van hetzelfde geslacht spreken maar niet vaststaat wie van hen een regel zegt: die regels gaan naar de groepsrol. Er is geen maximum aantal personages, zolang de tekst in die scène hun geslacht vastlegt (besluit 31 oktober 2026; daarvoor gold twee of drie, bijvoorbeeld de vier vrachtwagenchauffeurs in The Wages of Fear en de vier vriendinnen in Now and Then). - Liedjes blijven buiten de telling. Aftiteling en tekst in beeld worden niet apart weggelaten: in het hele archief zijn ze ongeveer 0,03% van de onbekende woorden (gemeten 23 oktober 2026), te weinig om een film te veranderen.
- Dekking is het deel van de regels (en seconden) met een bekende spreker, dat wil zeggen een spreker die een vrouw of een man is of zich anders identificeert. Het doel is minstens 0,80 van de woorden; daaronder is het oordeel voorlopig. Controleer de dekking van elke film meteen na het meten, voor de volgende film. Films daaronder staan in het meetlogboek (in het huidige archief: Nomadland 0,75, Past Lives 0,71, waarvan de ondertitels alleen de Engelse dialoog bevatten).
- Tijdens het lezen markeert de lezer ook regels over werk (J2) of over de ander als (mogelijke) partner (L1), en noteert hij het hoofdstel (G1).
- Citaten in het bewijs moeten letterlijk in de regel staan en zijn hooguit 25 woorden; een script weigert alles wat dat niet is.
A4. Wie "zij" en "hij" zijn
| Term | Omschrijving |
|---|---|
| Vrouwen / mannen | Voor tellingen: alle personages met tekst van dat geslacht, met of zonder naam. |
| Personage met een naam | Een personage met een eigen naam in de rolverdeling of de dialoog. "Serveerster" of "Man aan de bar" heeft geen naam. |
| Hoofdpersonen | Voor de verhaalvragen (S2, S3, W1, E1): hooguit twee vrouwen en twee mannen, gekozen door de beoordelaar uit de rolverdeling op de filmkaart: de personages die de plotsamenvatting volgt, het vaakst noemt en die de gebeurtenissen in gang zetten. Het geslacht komt van de kaart, nooit van de beoordelaar. Speelt geen enkele vrouw (of man) op de lijst een echte rol in de plot, dan wordt aan die kant niemand gekozen. |
| Hoofdstel | Het vrouwelijke en mannelijke personage van de belangrijkste romantische verhaallijn, genoteerd door de lezer (A3). Alleen gebruikt door G1. |
Tellingen gaan over alle personages met tekst. Verhaaloordelen gaan over de hoofdpersonen.
A5. Eenheden
| Eenheid | Omschrijving |
|---|---|
| Regel | Eén ondertitelfragment met een spreker. |
| Woord | Een woord in een regel, gesplitst op spaties. |
| Wisseling | Twee opeenvolgende regels van twee verschillende bekende sprekers, waarbij de tweede binnen 30 seconden na de eerste begint. Het gespreksnetwerk is het aantal wisselingen tussen elk paar personages. |
| Keerpunt | Een besluit van een personage met een naam, zonder welk de plot anders zou lopen. Wat iemand overkomt, en besluiten van groepen zonder naam, zijn geen keerpunten. |
A6. Teken en schaal
Elke vraag vergelijkt vrouwen met mannen en geeft een score van −1 tot 1: - 0 = gelijk. - Positief = de mannen krijgen meer ruimte (meer woorden, meer van het verhaal, meer besluiten, een betere behandeling). - Negatief = de vrouwen krijgen meer ruimte. - ±1 = alles aan één kant.
Op de site is het teken gespiegeld (sinds 31 oktober 2026): vrouwen staan rechts met een plusteken, mannen links met een minteken, dus een film die de mannen meer ruimte geeft staat er als bijvoorbeeld −13,9°. De formules in dit handboek houden de interne afspraak hierboven aan; alleen de weergave is omgedraaid.
A7. Soorten formules
v staat voor vrouwen, m voor mannen.
| Soort | Formule | Gebruikt door |
|---|---|---|
| Aandeel | score = 1 − 2·v/(v + m): één min twee keer haar aandeel |
P2, P3, S1 |
| Verhouding | score = (a − b)/(a + b), waarbij a en b percentages zijn, elk binnen de eigen groep, en a het percentage dat de mannen bevoordeelt |
St2, L1, I2, I3, J2, K1 |
| Gebeurtenissen | score = (n_m − n_v)/n, over n gebeurtenissen, elk door een man, door een vrouw of samen |
M1, F1 |
| Categorieën per hoofdpersoon | Elke hoofdpersoon krijgt een categorie die 1, 0,5 of 0 waard is; score = gemiddelde van de mannen − gemiddelde van de vrouwen |
S2, S3, W1, E1 |
| Oordeel | Een van vijf ankers: −1, −0,5, 0, 0,5, 1 (bijlage 1) | A5 |
| Cast | Leeftijdsverschil in jaren gedeeld door 20, afgekapt op ±1 | G1, G3 |
Als één kant geen hoofdpersonen heeft. Heeft een film mannelijke hoofdpersonen en geen vrouwelijke, dan scoren S2, S3, W1 en E1 1 (alle ruimte voor de mannen). Andersom −1.
Een noemer van nul is nooit een score van 0. Onder het minimum van een vraag (A8) heet het te weinig gegevens en telt het niet mee.
A8. Minimale aantallen
| Vraag | Alleen gescoord als |
|---|---|
| P2 | van minstens 80% van alle woorden de spreker een geslacht heeft |
| P3 | minstens 4 personages uit de top vijf van het netwerk een geslacht hebben |
| St2 | er minstens 10 wisselingen tussen hetzelfde geslacht zijn, en minstens 2 verwacht voor elk soort paar |
| S1 | de aftiteling of namen in de plot beschikbaar zijn (elk deel telt op zichzelf) |
| S2, S3, W1, E1 | er aan minstens één kant een hoofdpersoon is; voor E1 moeten bovendien alle hoofdpersonen in de plot genoemd worden |
| K1 | minstens 50 regels aan elke kant en minstens 3 oordelen |
| R2 | er een liefdeslijn tussen een vrouw en een man is waarin iemand veroverd wordt, en beide rondes een antwoord geven |
| N1 | beide rondes een genegeerd nee vinden |
| M1 | er minstens 3 keerpunten zijn waarin een vrouw, een man of beiden beslissen |
| I2 | er aan elke kant minstens 5 verwijzingen zijn (namen plus rolwoorden) |
| I3 | er van elk geslacht minstens 4 personages met een naam zijn |
| J2, L1 | er aan elke kant minstens 50 regels zijn |
| G1 | er een hoofdstel is waarvan beide leeftijden bekend zijn |
| G3 | de leeftijden van sprekers aan beide kanten bekend zijn; niet bij animatie |
| A5, F1 | altijd gescoord als de film dialoog heeft (F1 heeft minstens één citaat als bewijs nodig, ook bij score 0) |
A9. Van vragen naar de hoek
- Dimensiescore = het gemiddelde van de gescoorde vragen in die dimensie.
- Hoek = 45 × het gemiddelde van de dimensiescores, afgerond op 0,1°. Intern is −45° dus alles naar haar, 45° alles naar hem, 0° in balans (op de site gespiegeld, zie A6).
- Een hoek vraagt minstens 5 van de 10 dimensies. Een oordeel vraagt er minstens 7; met 5 of 6 staat de film er als voorlopig en is zijn bal in het archief doorzichtig. Een oordeel vraagt ook een spreker met een bekend geslacht voor minstens 80% van alle woorden (de dekking van P2); daaronder is de film ook voorlopig, met de dekking erbij (besluit 18 oktober 2026). Vóór deze controle krijgen personages zonder geslacht in Wikidata met de hand het geslacht van het personage, genoteerd als
gbron: hand (personage). - Foutmarge = 1,96 × de standaardafwijking van de dimensiescores ÷ √(aantal dimensies) × 45, afgerond op hele graden. De site zegt of het interval aan één kant van nul blijft ("zelfs aan de voorzichtige kant krijgen de mannen meer ruimte") of nul kruist ("welke kant hij op valt, is nog niet zeker"). De marge laat zien hoeveel de dimensies het oneens zijn, niet het verschil tussen codeurs.
- Op de wip is elke gescoorde vraag een bal die valt naar de kant waar hij naar helt, verder naar buiten naarmate hij sterker helt. Kleur en vorm laten de dimensie zien.
- De cast staat er apart bij, als het aantal vrouwen en mannen met een naam dat spreekt. Het verklaart een kanteling, maar telt er niet in mee.
- Twee pijlers. Op de site staan de tien dimensies in twee pijlers: Ruimte (WIE PRAAT, WIENS VERHAAL, MACHT, ONDER ELKAAR) en Behandeling (NAAM, WERK, LEEFTIJD, OFFER, LICHAAM, LIEFDE). Elke pijler is het gemiddelde van haar gemeten dimensies. De hoek blijft het gemiddelde van alle dimensies; met alle tien gemeten weegt de pijler Ruimte vier tiende en Behandeling zes tiende (sinds LIEFDE, 16 november 2026); de pijlers wegen dus niet even zwaar, en dimensies die vooral aanwezigheid meten wegen minder dan de helft, bewust (besluit Astrid, 31 oktober 2026, bevestigd na de meting van LICHAAM: geen andere formule). Wijzen de pijlers verschillende kanten op, dan zegt de filmpagina dat. Een film waarin vrouwen minder dan 10% van de woorden spreken, krijgt het label een wereld zonder vrouwen (en andersom een wereld zonder mannen); het label verklaart de hoek en verandert hem niet.
A10. Oordelen
Het oordeel volgt uit de hoek, aan beide kanten even ver:
| Hoek | Nederlands | Engels |
|---|---|---|
| −5° tot 5° | In balans | Level |
| 5° tot 15° | Scheef naar hem / haar | Tilted towards him / her |
| 15° tot 25° | Flink scheef naar hem / haar | Strongly tilted towards him / her |
| voorbij 25° | Zwaar scheef naar hem / haar | Heavily tilted towards him / her |
Op de site staat het oordeel ook samengevat in drie vakken: It's a man's world, It's a shared world en It's a woman's world, met elke gemeten dimensie in het vak waar hij naar helt (gedeeld: hooguit 5° naar een kant).
- In balans, maar…: de hoek is hooguit 5°, maar alleen omdat dimensies elkaar opheffen. Van de dimensies met minstens 2 gescoorde vragen helt de sterkste minstens 20° naar de ene kant en de sterkste minstens 15° naar de andere.
- Voorlopig: minder dan 7 dimensies (A9).
- De uitleg bij een oordeel spreekt over ruimte ("het verhaal geeft de mannen duidelijk meer ruimte dan de vrouwen"), nooit over rollen of kwaliteit. De site zegt er altijd bij: de hoek zegt niets over of een film goed is.
A11. Wie oordeelt, en hoe vaak
| Soort | Vragen | Wie | Hoe het gecontroleerd wordt |
|---|---|---|---|
| Geteld | P2, P3, St2, S1, I2 | Code | Vast; hangt af van de sprekerskoppeling (A3) |
| Castgegevens | G1, G3 | Code, uit Wikidata | Data zoals op Wikidata op de dag van ophalen |
| Plotoordeel | S2, S3, M1, W1, E1 (en het K2-signaal) | Een beoordelaar die alleen de filmkaart leest: titel, jaar, de Wikipedia-plot en de rolverdeling. Geen scores, geen andere oordelen, geen herinnering aan de film. | Twee rondes, de tweede blind voor de eerste, gemiddeld (1.323 films; E1: alle 1.464 films; zie Stand van zaken). K2: één ronde, plus een tweede op de steekproef van 327 films. Waar er maar één ronde is, staat dat op de site. |
| Dialoogoordeel | A5, I3, F1, en de markeringen voor J2/L1 | De lezer van de ondertitels (A3) | Citaten letterlijk gecontroleerd; nog geen tweede ronde in v0.5 |
| Oordeel over kandidaatregels | K1 | Een lezer die alleen de kandidaatregels ziet die een woordenlijst vond (02-prompts/lichaam/woorden.py), elk met twee regels context, en de sprekerslijst |
Eén ronde over het hele archief; een tweede, blinde ronde op een gespreide steekproef van 327 films (α 0,98) |
| Liefdeslezing | R2, N1 | Een lezer die alleen de filmkaart leest: de rolverdeling, de vaste hoofdpersonen, de Wikipedia-plot en kandidaatregels uit de ondertitel (woorden over versieren, kussen en trouwen) | Twee rondes, de tweede blind voor de eerste; citaten letterlijk gecontroleerd; alleen gescoord als beide rondes een antwoord geven |
A12. Bewijs
Bij elke gescoorde vraag staat waar hij op rust: bij ondertitelvragen een citaat met de tijd, bij plotvragen de zin uit de plotsamenvatting (met Plot: ervoor), bij tellingen de getallen achter de score. Een citaat dat niet letterlijk in de bron staat, wordt geweigerd. Een oordeel zonder bewijs wordt niet getoond.
A13. Labels op de site
| Label | Betekenis |
|---|---|
| Telling | Door code geteld uit de ondertitels of de rolverdeling |
| Castgegevens | Uit Wikidata |
| Oordeel uit de plotsamenvatting (Wikipedia) | Plotoordeel; met twee blinde beoordelaars of één beoordelaar (A11) |
| Oordeel van het taalmodel | Beoordeeld uit de ondertitels, met citaten |
| Niet gemeten | Geen score; de reden staat erbij (te weinig gegevens, niet van toepassing) |
Deel B. De 20 vragen
De dimensies heten op de site sinds 31 oktober 2026 naar de vraag die ze stellen (tussen haakjes de eerdere naam, die de code nog gebruikt): WIE PRAAT (AANWEZIG), WIENS VERHAAL (VERHAAL), MACHT, ONDER ELKAAR (STEM), NAAM (IDENTITEIT), WERK, LEEFTIJD, OFFER (LOT), LICHAAM (sinds 31 oktober 2026), LIEFDE (sinds 16 november 2026). De kopjes hieronder gebruiken de eerdere namen.
AANWEZIG: wie is er, en wie krijgt de woorden?
P2. Wie krijgt de woorden?
- Vraag: welk deel van de gesproken woorden spreken vrouwen?
- Telt: elk woord in een regel met een spreker van bekend geslacht. Telt niet: regels met een onbekende spreker, liedjes.
- Formule: Aandeel, op woorden:
1 − 2·v/(v + m). - Minimum: van minstens 80% van alle woorden heeft de spreker een geslacht (dekking), anders niet gescoord.
- Soort: telling.
- Inspiratie: Anderson en Daniels (2016), Film dialogue from 2,000 screenplays, broken down by gender.
- Waarom woorden en geen seconden: de tijden in ondertitels zeggen wanneer een regel in beeld staat, niet hoe lang iemand spreekt; woorden zijn een stabielere maat.
- Zwakke punten: hangt helemaal af van de sprekerskoppeling. Een film met veel stemmen zonder naam (menigten, interviews) verliest dekking.
P3. Wie staat centraal?
- Vraag: van de vijf personages die het meest met anderen praten, hoeveel zijn vrouw?
- Telt: het gespreksnetwerk (A5): elke wisseling tussen twee verschillende bekende sprekers binnen 30 seconden. Het gewicht van een personage is het aantal wisselingen waarin het meedoet.
- Formule: Aandeel over de top vijf naar gewicht:
1 − 2·(vrouwen in top vijf)/(vrouwen + mannen in top vijf). - Minimum: minstens 4 van de top vijf hebben een geslacht.
- Soort: telling.
- Inspiratie: Kagan, Chesney en Fire (2020), over gender in netwerken van filmpersonages.
- Zwakke punten: vijf is een klein aantal, dus de score beweegt in stappen van 0,4. Opeenvolgende regels zijn een benadering van "praat met": een regel kan antwoord geven aan een ander dan de vorige spreker.
VERHAAL: wiens verhaal is het?
S1. Wie staat bovenaan, in de aftiteling en in de plot?
- Vraag: zijn de personages die bovenaan de aftiteling staan, en de personages over wie de plotsamenvatting gaat, vrouwen of mannen?
- Telt: (a) aftiteling: de eerste vier spelers met een bekend geslacht in de volgorde van Wikidata; (b) plot: elke vermelding van de naam van een personage in de plotsamenvatting, met alleen naamdelen die bij personages van één geslacht horen (een gedeelde achternaam zoals "Corleone" telt dus niet).
- Formule: het gemiddelde van de twee Aandeel-scores,
1 − 2·v/(v + m)voor de aftiteling en voor de vermeldingen in de plot. Is maar één deel beschikbaar, dan dat deel. - Soort: telling.
- Let op: S1 laat het aandeel in de dialoog weg, omdat P2 dat meet.
- Zwakke punten: de volgorde van Wikidata is niet altijd de officiële aftiteling. Personages die in de plot zonder naam genoemd worden ("zijn vrouw") tellen niet.
S2. Wie heeft een eigen doel?
- Vraag: geeft de plot elke hoofdpersoon een herkenbaar doel, en wat voor een?
- Categorieën:
eigen= 1: een doel dat niet over een romantische partner gaat (een missie, werk, overleven, wraak, vrijheid, een ambitie, iemand beschermen die geen partner is).partner= 0,5: het doel gaat vooral over het winnen, houden of behagen van een romantische partner.geen= 0: geen herkenbaar doel; het personage reageert vooral of ondersteunt anderen. - Formule: Categorieën per hoofdpersoon: gemiddelde van de mannen − gemiddelde van de vrouwen.
- Soort: plotoordeel, met een citaat uit de plot per hoofdpersoon.
- Inspiratie: de codering van doelen van hoofdpersonen door Lauzen; de Mako Mori-test (2013).
- Zwakke punten: doelen die verweven zijn met een liefdesverhaal vragen een afweging (Casablanca, Legally Blonde); de beoordelaar schrijft de redenering in één zin op.
S3. Wie is onmisbaar?
- Vraag: als deze hoofdpersoon uit de plotsamenvatting verdwijnt, werkt het verhaal dan nog?
- Categorieën:
onmisbaar= 1: het verhaal valt uit elkaar; het personage drijft het verhaal of is het middelpunt.belangrijk= 0,5: het verhaal verandert merkbaar, maar de hoofdlijn blijft staan.vervangbaar= 0: iemand of iets anders kan de plek innemen (een prijs, een motief, een lamp). - Formule: Categorieën per hoofdpersoon: gemiddelde van de mannen − gemiddelde van de vrouwen.
- Soort: plotoordeel, met een citaat per hoofdpersoon.
- Inspiratie: de Sexy Lamp-test van Kelly Sue DeConnick; hier voor beide kanten gesteld.
- Zwakke punten: "werkt het verhaal dan nog" hangt af van hoe gedetailleerd de plotsamenvatting is.
MACHT: wie beslist, en wie heeft het geld?
M1. Wie neemt de besluiten op de keerpunten?
- Vraag: noem de keerpunten (A5) in de plot; wie neemt elk besluit?
- Telt: keuzes die een personage met een naam maakt: vertrekken, vechten, liegen, aannemen, weigeren. Elk is van een vrouw, een man, of samen als een vrouw en een man samen beslissen. Telt niet: wat iemand overkomt (een ongeluk, een aanval), en besluiten van groepen zonder personage met een naam.
- Formule: Gebeurtenissen: (besluiten van mannen − besluiten van vrouwen) ÷ alle besluiten; gezamenlijke besluiten tellen alleen mee in het totaal.
- Minimum: minstens 3 keerpunten.
- Soort: plotoordeel, met een citaat per keerpunt. Ontbreekt het geslachtslabel van de beoordelaar, dan komt het uit de sprekerslijst van de ondertitels, nooit van de beoordelaar.
- Zwakke punten: een samenvatting die veel kleine besluiten noemt, weegt anders dan een die er een paar grote noemt.
A5. Wie heeft het geld?
- Vraag: wie bezit, verdient en beheert het geld, en wie is ervan afhankelijk?
- Telt: wat de dialoog zegt over inkomen, bezit, schulden, betalen en kopen tussen de hoofdpersonages.
- Formule: Oordeel: 1 = hij heeft en beheert het geld en zij is ervan afhankelijk; 0,5 = hij heeft meer en dat doet ertoe; 0 = gelijk, of geld speelt tussen hen geen rol; −0,5 en −1 andersom.
- Soort: dialoogoordeel, met een citaat voor de waarde en een voor het sterkste argument de andere kant op.
- Voorbeeld: Sunset Boulevard: −1, Norma is rijk en houdt Joe helemaal aan.
- Zwakke punten: klasse en gender lopen in deze vraag door elkaar.
E1. Wie is de deskundige?
- Vraag: zet de plot elke hoofdpersoon neer als iemand met kennis of gezag waar anderen op leunen?
- Categorieën:
deskundig= 1: anderen vragen, volgen of hebben de kennis, het advies of het gezag van dit personage nodig (vakkennis, een plan dat werkt, een leider wiens oordeel telt, de enige die weet hoe het moet).deels= 0,5: toont kennis of vaardigheid, maar het verhaal leunt er niet op, of anderen nemen het niet serieus.nee= 0: het personage volgt, leert of wordt geholpen. - Formule: categorieën per hoofdpersoon: gemiddelde van de mannen − gemiddelde van de vrouwen.
- Soort: plotoordeel, twee blinde rondes over alle films, met een citaat per hoofdpersoon (
02-prompts/lichaam/lezer_plot.md). Over het archief: antwoord in 1.362 van de 1.464 films, α 0,93 (op de eerste 60 films 0,95). - Niet genoemd: wordt een hoofdpersoon niet in de plot genoemd, dan telt E1 niet voor die film (geen score in plaats van 0; besluit Astrid, 31 oktober 2026). Genoemd is: bij naam, een korte vorm, bijnaam of andere spelling, of met de rol uit de rolverdeling ("his mother" voor Mother). Alleen een relatie terwijl de rolverdeling een naam geeft ("his wife" voor Anika) of een algemene omschrijving telt als niet genoemd. De code zoekt de namen (
33-lichaam/scripts/genoemd.py), een lezer beslist bij twijfel (02-prompts/lichaam/lezer_e1_genoemd.md,33-lichaam/uit/e1_genoemd.json). Zo vallen 76 films weg. - Niet hetzelfde als W1: E1 gaat over kennis en gezag, niet over een baan. In de proef (60 films) hingen E1 en W1 samen met 0,65 per film en 0,50 per hoofdpersoon.
- Proef (31 oktober 2026): α 0,91, antwoord in 58 van de 60 films, naar haar in 6 van de 10 films over een vrouw, scheiding +0,64.
- Zwakke punten: bij hoofdpersonen met weinig plottekst is het een inschatting.
STEM: wie praat met wie, en waarover?
St2. Praten vrouwen even vaak met elkaar als mannen?
- Vraag: hoe vaak praten twee vrouwen met elkaar, en twee mannen, vergeleken met wat je zou verwachten uit hoeveel elke groep aan gesprekken meedoet?
- Telt: wisselingen in het netwerk (A5) tussen twee vrouwen (vv) en tussen twee mannen (mm). Het aandeel van elk geslacht in alle uiteinden van wisselingen, s, geeft de verwachte aantallen als mensen willekeurig mengen:
T·s²voor vrouw-vrouw enT·(1−s)²voor man-man, waarbij T het aantal wisselingen is. - Formule: Verhouding van gezien en verwacht:
a = mm/verwacht_mm,b = vv/verwacht_vv,score = (a − b)/(a + b). - Minimum:
vv + mm ≥ 10, en beide verwachte aantallen minstens 2. - Soort: telling.
- Inspiratie: de Bechdel-Wallace-test (1985), doorlopend en tweezijdig gemaakt; door te corrigeren voor de cast wordt een film met weinig vrouwen niet twee keer gestraft.
- Zwakke punten: net als P3 hangt hij af van opeenvolgende regels als benadering van een gesprek.
L1. Wie praat over de ander als partner?
- Vraag: welk deel van de regels van vrouwen gaat over een man als (mogelijke) partner, vergeleken met het deel van de regels van mannen over een vrouw als partner?
- Telt: regels die de lezer (A3) heeft gemarkeerd omdat ze vooral gaan over iemand van het andere geslacht in een romantische, seksuele of huwelijksrol. Telt niet: een man die alleen in verband met werk genoemd wordt, of regels gericht aan iemand maar niet over die persoon.
- Formule: Verhouding:
a= deel van de regels van vrouwen dat gemarkeerd is,b= deel van de regels van mannen dat gemarkeerd is,score = (a − b)/(a + b). - Minimum: aan elke kant minstens 50 regels.
- Soort: dialoogoordeel (markeringen), geteld door code.
- Inspiratie: de derde stap van de Bechdel-Wallace-test, in beide richtingen.
- Zwakke punten: in een romantische film praten beide hoofdpersonen veel over elkaar, dus de score blijft rond 0 terwijl het verhaal toch om hem kan draaien; S2 vangt dat op.
IDENTITEIT: wie is iemand op zich?
I2. Bij naam genoemd of met een rol?
- Vraag: hoe vaak wordt naar vrouwen verwezen met een rol, een relatie of een koosnaam ("sweetheart", "the girl", "his wife"), vergeleken met mannen ("buddy", "son", "her husband")?
- Telt: in alle regels de vermeldingen van namen en bijnamen van personages met een naam (uit het rollenbestand), en woorden uit de rollijsten (bijlage 2), elke lijst bij één geslacht. Telt niet: voornaamwoorden.
- Formule: Verhouding:
a= rolwoorden voor vrouwen ÷ (rolwoorden + namen voor vrouwen),b= hetzelfde voor mannen,score = (a − b)/(a + b). - Minimum: aan elke kant minstens 5 verwijzingen (namen plus rolwoorden).
- Soort: telling, met woordenlijsten voor Engels, Nederlands en Frans; andere talen worden op de Engelse ondertitels geteld.
- Zwakke punten: koosnamen kunnen in beide richtingen liefdevol zijn; "man" en "boy" zijn ook gewone woorden. Gedeelde achternamen zijn uit de bijnamen gehaald, zodat ze niet voor beide tellen.
I3. Van wie wordt de relatiestatus genoemd?
- Vraag: bij welke personages met een naam wordt gezegd of ze getrouwd, verloofd, vrijgezel, gescheiden, weduwe of weduwnaar, "bezet" of "vrij" zijn?
- Telt: per personage met een naam: de status wordt minstens één keer genoemd, door het personage zelf of door anderen. Telt niet: een romance zonder dat de status genoemd wordt.
- Formule: Verhouding:
a= deel van de vrouwen met een naam van wie de status genoemd wordt,b= hetzelfde deel bij de mannen,score = (a − b)/(a + b). - Minimum: van elk geslacht minstens 4 personages met een naam.
- Soort: dialoogoordeel, per personage, met een citaat.
- Inspiratie: It's a Man's (Celluloid) World van Lauzen, dat de burgerlijke staat per geslacht bijhoudt.
- Zwakke punten: net als G3 meet hij behandeling in plaats van wie leidt, dus zelfs in films over vrouwen valt hij zelden haar kant op. Bij een kleine cast springen de aandelen.
WERK: wiens werk doet ertoe?
W1. Wiens werk doet ertoe voor het verhaal?
- Vraag: heeft elke hoofdpersoon werk, een beroep of een roeping, en doet dat ertoe voor het verhaal?
- Categorieën:
centraal= 1: het werk drijft de plot of is de plek waar het verhaal zich afspeelt.aanwezig= 0,5: het werk wordt genoemd of getoond, maar het verhaal hangt er niet van af.geen= 0: geen werk, of werk wordt nooit genoemd. - Formule: Categorieën per hoofdpersoon: gemiddelde van de mannen − gemiddelde van de vrouwen.
- Soort: plotoordeel, met een citaat per hoofdpersoon.
- Inspiratie: de codering van beroepen door Lauzen.
- Zwakke punten: vaak +1 in films die om mannen draaien, omdat de plot het werk van de mannen noemt en niet dat van de vrouwen; J2 geeft de tweede blik vanuit de dialoog.
J2. Wie praat over werk?
- Vraag: welk deel van de regels van mannen gaat over werk, een loopbaan, studie of een vak, vergeleken met dat van vrouwen?
- Telt: regels die de lezer (A3) heeft gemarkeerd omdat ze vooral gaan over het eigen werk of dat van iemand anders, studie of vakmanschap. Telt niet: geld in het algemeen, huishoudelijk werk.
- Formule: Verhouding:
a= deel van de regels van mannen dat gemarkeerd is,b= deel van de regels van vrouwen dat gemarkeerd is,score = (a − b)/(a + b). - Minimum: aan elke kant minstens 50 regels.
- Soort: dialoogoordeel (markeringen), geteld door code.
- Zwakke punten: in films die op het werk spelen, vervaagt de grens tussen werk en leven.
LEEFTIJD: wie mag ouder worden?
G1. Wie is ouder in het hoofdstel?
- Vraag: hoeveel ouder is de man in het hoofdstel dan de vrouw (leeftijd van de spelers bij uitkomst)?
- Formule: Cast:
(leeftijd_hij − leeftijd_zij)/20, afgekapt op ±1. Rode vlag: een verschil van meer dan 10 jaar naar een kant krijgt op de site een vlag (volle jaren, leeftijd op de dag van de première; besluit Astrid 18 november 2026; was 5); de vlag is een signaal, geen aparte score. - Minimum: een hoofdstel (A4) met beide geboortedata op Wikidata; anders niet van toepassing. Is het eerste stel van hetzelfde geslacht, dan telt het volgende stel van een vrouw en een man; is er geen, dan niet van toepassing (sinds 18 november 2026). Staat de rol in Wikidata onder een andere naam, dan wordt de speler gekoppeld via de castlijst van de Engelse Wikipedia, alleen als dat eenduidig is (sinds 18 november 2026). Het hoofdstel is de belangrijkste romantische verhaallijn. Een huwelijk dat alleen achtergrond is, telt niet (zoals bij R2), en verlangen naar een minderjarige is geen romance: dat hoort bij K2, niet bij G1 (besluit Astrid 19 november 2026; Lost in Translation: Bob en Charlotte, Quantum of Solace: Bond en Strawberry Fields).
- Soort: castgegevens. Voorlopig: de deler 20 is niet geijkt.
- Voorbeeld: Pretty Woman: Richard Gere 40,6, Julia Roberts 22,4 bij uitkomst: 18,2 jaar, score 0,91.
- Zwakke punten: de leeftijd van de spelers, niet van de personages. Alleen stellen van een vrouw en een man zijn zo te vergelijken; een stel van hetzelfde geslacht is niet van toepassing.
G3. Hoe oud zijn de vrouwen en mannen die het meest spreken?
- Vraag: de gemiddelde leeftijd bij uitkomst van de drie vrouwen en de drie mannen met de meeste regels, vergeleken.
- Formule: Cast:
(gemiddelde leeftijd van de mannen − gemiddelde leeftijd van de vrouwen)/20, afgekapt op ±1. - Minimum: leeftijden aan beide kanten bekend; niet bij animatiefilms (de leeftijd van stemacteurs zegt niets over de personages).
- Soort: castgegevens.
- Inspiratie: de bevindingen van Lauzen over leeftijd: op het scherm zijn vrouwen jonger dan mannen.
- Let op: G3 valt bijna nooit haar kant op, ook niet in films over vrouwen. Dat is de uitkomst, geen fout: hij meet behandeling, niet wie leidt. Hij dekt films zonder romance, waar G1 leeg blijft.
- Zwakke punten: de leeftijd van de spelers, niet van de personages; een personage dat op twee leeftijden gespeeld wordt, telt één keer.
LOT: hoe gaat het verhaal met hen om?
F1. Wiens lijden wordt gebruikt voor het verhaal van de ander?
- Vraag: wordt een personage gekwetst, gedood of getraumatiseerd vooral om een personage van het andere geslacht te motiveren of te veranderen? Kijk in beide richtingen.
- Telt: geweld, dood of verlies dat één personage overkomt, waarna de plot de reactie volgt van een personage van het andere geslacht. Bij elk geval staat wie (het geslacht van wie lijdt) en voor wie (het geslacht van het personage wiens verhaal het lijden dient, en wiens reactie de plot daarna volgt); een geval waar de plot van afhangt, telt dubbel. Voor wie is nooit de dader: wie het lijden veroorzaakte, doet er niet toe. Telt niet: lijden dat het eigen verhaal van wie lijdt drijft; lijden dat het verhaal dient van iemand van hetzelfde geslacht; beide geslachten die samen lijden.
- Correctie (31 oktober 2026): in een deel van het archief had de lezer de dader ingevuld als voor wie, zodat het lijden van een vrouw in haar eigen verhaal (of in dat van een andere vrouw) telde alsof het het verhaal van een man diende. Dat trof vooral films over vrouwen die geweld ondergaan. Alle F1-gevallen in het archief zijn met de regel hierboven opnieuw gelezen en rechtgezet (verwijderd, of voor wie gecorrigeerd); de prompt zegt nu uitdrukkelijk dat voor wie niet de dader is.
- Formule: Gebeurtenissen: (gewicht van het lijden van vrouwen gebruikt voor verhalen van mannen − gewicht van het lijden van mannen gebruikt voor verhalen van vrouwen) ÷ totaal gewicht; 0 als er geen gevallen zijn.
- Soort: dialoogoordeel, met minstens één citaat, ook bij score 0.
- Inspiratie: "women in refrigerators", Gail Simone (1999), in beide richtingen gesteld.
- Voorbeeld: Gladiator: de moord op de vrouw en zoon van Maximus drijft zijn wraak, een centraal geval aan haar kant.
- Zwakke punten: "vooral om te motiveren" vraagt dat je de opbouw van het verhaal leest. LOT heeft één vraag. Een tweede is op 31 oktober 2026 getest (F3 slachtoffer of dader, F4 wie sterft of verdwijnt) en vervallen: F3 antwoordt te zelden en F4 meet vooral het genre.
LICHAAM: wie wordt beoordeeld op het lichaam?
K1. Wie wordt beoordeeld als lustobject?
- Vraag: hoe vaak worden vrouwen beoordeeld op uiterlijk of seksuele beschikbaarheid, vergeleken met mannen, naar verhouding van hoe vaak elk wordt aangesproken?
- Telt: een uitspraak die iemand keurt op uiterlijk of seksuele beschikbaarheid, positief of negatief ("would you do her", "she's a 10", "nice ass", "he's hot", "she's easy", "fat", "ugly", "you look beautiful"). De code zoekt kandidaatregels met een woordenlijst (Engels, Nederlands, Frans); de lezer beslist per regel of het zo'n oordeel is, over wie en van welke soort (uiterlijk of seksueel). Vaste keuzes voor de grensgevallen staan in
02-prompts/lichaam/lezer_ondertitel.md. Telt niet: liedteksten, kinderen en dieren, alleen kleding, koosnamen als aanspreekvorm, een vaste beleefdheid ("the lovely Katniss"), algemene uitspraken die niemand keuren, "hooker" als feitelijke beroepsnaam. - Formule: verhouding:
a= oordelen over vrouwen per 100 regels die aan vrouwen gericht zijn,b= hetzelfde voor mannen,score = (a − b)/(a + b). Een regel is gericht aan de vorige spreker (binnen 30 seconden) als dat een ander personage is, anders aan de volgende. Een oordeel in een regel zonder bekende spreker telt alleen als het over een personage met naam gaat (zo vallen liedjes en stemmen weg). - Minimum: minstens 50 regels aan elke kant en minstens 3 oordelen (
k1_min_oordelenindrempels.json; besluit 31 oktober 2026). Met minimum 1 sprong een film met één opmerking naar ±1 en trok die de hele hoek tot 9° mee. - Soort: oordeel over kandidaatregels, één ronde over het hele archief; een tweede, blinde ronde op een gespreide steekproef van ongeveer 300 films toetst de overeenstemming (besluit 31 oktober 2026). Uitkomst: antwoord in 685 van de 1.464 films; α 0,98 op 143 paren uit de steekproef van 327 films. Nog eens 387 films hebben één of twee oordelen en krijgen geen K1.
- Inspiratie: USC Annenberg (seksualisering); Mulvey (1975), de mannelijke blik, hier gemeten in wat personages zeggen.
- Proef (31 oktober 2026): α 0,86, antwoord in 46 van de 60 films; alle negen platte komedies in de proef (American Pie, Porky's, There's Something About Mary en andere) vallen duidelijk naar hem (+0,55 tot +1,00). Net als G3 en I3 meet K1 behandeling: ook in films over vrouwen worden vrouwen vaker op hun uiterlijk beoordeeld.
- Zwakke punten: een oordeel zonder signaalwoord ("look at her in that dress") wordt gemist; met weinig oordelen blijft de score grof (3 oordelen aan één kant geven ±1). LICHAAM heeft één vraag.
LIEFDE: wie moet veroverd worden?
LIEFDE kwam erbij op 16 november 2026 (besluit Astrid), na drie proeven op de testfilms (40-proef-liefde/) en een meting over het hele archief (41-liefde-archief/verslag.md). De definitie is nog niet door mensen gecontroleerd; een handmatig beoordelingspakket ligt klaar.
R2. Wie wordt veroverd?
- Vraag: wie is in een liefdeslijn tussen een vrouw en een man het object van de verovering? Wie wordt gewild, achternagezeten, versierd, gekozen, gewonnen of weggegeven, en wie wil, jaagt en wint?
- Telt: een romantische of seksuele verhaallijn tussen twee personages met een naam die de plot volgt, met minstens één hoofdpersoon. Per lijn: zij veroverd (+1), hij veroverd (−1), wederzijds (0). Een stel dat er al is en blijft, telt niet. Vier vaste keuzes: één liefdesverklaring maakt iemand nog niet de veroveraar; wie kiest tussen aanbidders is het object; wie de ander laat gaan, verovert daarmee niet; bij een verleiding als list of opdracht is het object degene die verleid wordt. Telt niet: een losse flirt, een huwelijk dat alleen achtergrond is, seksueel geweld of dwang (K2), contact tussen een minderjarige en een volwassene die minstens 3 jaar ouder is of gezag heeft (misbruik, K2), iemand die als bezit wordt vastgehouden, en lijnen tussen twee personages van hetzelfde geslacht of met een onbekend geslacht.
- Formule: gemiddelde over de lijnen, de hoofdlijn telt dubbel. De score is het gemiddelde van de twee rondes, en alleen als beide een antwoord geven.
- Soort: liefdeslezing (A11), twee rondes, de tweede blind voor de eerste (
41-liefde-archief/WERKWIJZE.md). Uitkomst: antwoord in 1.246 films, α 0,91; in 839 films valt R2 naar hem, in 243 naar haar, in 164 op 0. - Inspiratie: de vrouw als prijs voor de held.
- Proef (15 en 16 november 2026): drie rondes op de testfilms. Twee eerdere vragen (is liefde haar hoogste doel, eindigt het verhaal met het stel) vielen af; deze definitie gaf α 0,96.
- Zwakke punten: in 781 van de 1.246 films rust R2 op één lijn, en dan verschuift één bijlijn de hoek met ±4,5° (een tiende van 45°), soms meer. De lezers twijfelen vaak, vooral bij korte plots. Een stel van hetzelfde geslacht telt niet, de bijlijnen met mannen wel (Carol).
N1. Wiens nee wordt genegeerd?
- Vraag: wijst iemand in een liefdeslijn tussen een vrouw en een man de ander duidelijk af, en gaat de ander toch door met versieren of aandringen?
- Telt: haar nee +1, zijn nee −1. Loopt het doorzetten uit op een relatie, een kus of een huwelijk tussen die twee, dan telt het dubbel. Telt niet: een nee die gerespecteerd wordt; dwang, geweld en aanranding (K2).
- Formule: gewogen gemiddelde over de gevallen. Zonder geval is N1 niet van toepassing (geen 0).
- Minimum: een geval telt alleen als beide rondes het vinden.
- Soort: liefdeslezing, dezelfde twee rondes als R2. Uitkomst: antwoord in 209 films, α 0,99; in 176 films valt N1 naar hem.
- Inspiratie: aandringen dat als romantiek wordt gebracht (Lippman 2015).
- Zwakke punten: het komt zelden voor, en een nee dat alleen in beeld zit, wordt gemist.
Deel C. Buiten de hoek
Als context getoond, niet geteld
- Wie spreekt: het aantal vrouwen en mannen met een naam dat tekst heeft, en het aandeel vrouwen.
- Wie maakte het: het geslacht van de regie en het scenario (Wikidata).
- Opvallende cijfers in het archief: voor de gekozen films het geslacht van de hoofdpersoon (het personage dat de meeste woorden spreekt; groepen zoals "Men" of "Crowd" tellen niet, dus een stille hoofdrol telt niet als hoofdpersoon), het aandeel woorden van vrouwen, het geslacht van regie en scenario, en het leeftijdsverschil in het hoofdstel (G1).
- Waar en wanneer: het archief filtert op land van herkomst (Wikidata P495; een coproductie telt bij elk van haar regio's) en op periode. Die zeggen waar een film vandaan komt, niet hoe hij gemeten wordt.
Signaal op de filmkaart: K2, seksueel grensoverschrijdend gedrag
- Wat: drogeren (om seks mogelijk te maken), aanranding, verkrachting, seksuele dwang (druk, chantage, misleiding over wie je bent, iemand die dronken of bewusteloos is; iemand dwingen zich uit te kleden telt altijd als dwang, ongeacht de leeftijd, besluit Astrid 21 november 2026), ongewenst aanraken begluren (heimelijk kijken of filmen bij iemand die zich uitkleedt, doucht of seks heeft, of zulke beelden verspreiden) en misbruik van een minderjarige door een volwassene, ook als de film het als instemmend brengt (soort minderjarige, besluiten Astrid 31 oktober en 2 november 2026): seksueel contact tussen iemand van wie de kaart of ondertitel zegt dat die jonger is dan 18 of op de middelbare school zit, en een volwassene die minstens 3 jaar ouder is of gezag over de minderjarige heeft (leraar, pastor, coach, (stief)ouder, baas, voogd); staat het leeftijdsverschil er niet, dan telt het als de film de ander duidelijk laat zien als volwassene in een andere levensfase (een baan, getrouwd, een eigen huishouden) of met gezag. Twee minderjarigen onder elkaar tellen niet. Het telt als de film duidelijk laat zien of zegt dat het seksuele contact plaatsvindt, niet alleen als het letterlijk staat; zoenen door een leraar met een leerling geldt als seksueel contact (besluit Astrid 19 november 2026, Mean Girls); wat al als verkrachting of dwang geteld is, niet nog eens; het is altijd een gewoon geval, nooit een grap (
02-prompts/lichaam/lezer_minderjarig.md). Seks tussen een volwassene en een minderjarige heet altijd misbruik, nooit 'seks'. Een minderjarige met een volwassene die minder dan 3 jaar ouder is en geen gezag heeft, zoals een 17-jarige met een 18- of 19-jarige, heet een dubieuze verhouding (soort dubieus, besluit Astrid 18 november 2026: minderjarig met meerderjarig is altijd problematisch; tot dan telde dat niet). Dat geldt ook als de partner een volwassene is, maar niet vaststaat dat het verschil 3 jaar of meer is of dat er gezag is (besluit Astrid 2 november 2026), en als niet vaststaat dat een scholier nog minderjarig is (laatste jaar van de middelbare school, of een klasgenoot is al 18), ook bij gezag (besluit Astrid 21 november 2026). Een dubieuze verhouding telt mee in het K2-signaal, wordt apart genoemd ('waarvan … dubieuze verhouding', zoals de grappen) en heet nooit misbruik. Pogingen tellen, en andere K2-gevallen ook als ze als grap gebracht worden. - Bron: de plotsamenvatting en kandidaatregels uit de ondertitels, met een citaat per geval; één ronde over het hele archief, een tweede op de steekproef van 327 films (
02-prompts/lichaam/lezer_plot.md). Uitkomst: 455 gevallen in 319 films, 50 als grap gebracht; het overkomt 361 keer een vrouw en 77 keer een man. Daarvan 25 gevallen van misbruik van een minderjarige door een volwassene in 19 films (onder meer Het debuut, Fast Times at Ridgemont High, Trainspotting, An Education, Call Me by Your Name). Documentaires houden hun K2-gevallen over echte gebeurtenissen; ze staan niet op de site. Op de steekproef zegt de tweede lezing in 313 van de 327 films hetzelfde over wel of geen geval (α 0,87). - Op de site: "seksueel grensoverschrijdend gedrag, x keer, waarvan y als grap", met het citaat en wie het overkomt.
- Waarom geen bal: in de proef was het stabiel (α 0,86), maar de meeste films hebben geen geval, het valt vrijwel nooit naar haar (1 van 60 films) en het scheidt films over vrouwen niet van films over mannen. Als bal zou het LICHAAM in de meeste films naar 0 trekken. Het valt naar hem in zes van de negen geteste platte komedies.
Nog niet gemeten
| Vraag | Waarom niet | Wat ervoor nodig is |
|---|---|---|
| M2 macht en handelen in de taal (Sap e.a. 2017) | Te weinig werkwoorden in plotsamenvattingen; op de dialoog maakt hij geen onderscheid | Regieaanwijzingen uit scenario's |
| I1 bepaald via een partner ("zijn vrouw") | Te weinig films met genoeg gevallen | Meer tekst, of scenario's |
| F3 wie wordt geschaad, wie schaadt (risicoverhouding) | Plotsamenvattingen beschrijven geweld tussen vrouwen en mannen met een naam zelden in detail | Scenario's, of een dialoogoordeel |
| F2 gestraft voor wat de ander ongestraft doet | Maakt geen onderscheid tussen duidelijke gevallen | Herzien |
| W2 zorgwerk | Antwoord in 22 van 59 films; laat vooral zien dat er vrouwen zijn | Dialoog of regieaanwijzingen |
| BEELD schermtijd en close-ups | Vraagt een rechtmatige kopie van de film en een blinde controle met de hand | Besluit van de projectleider |
Deel D. Vergeleken met bechdeltest.com
Waarom de Bechdeltest geen bal is. Het idee zit al in de hoek, doorlopend en tweezijdig gemaakt: St2 (praten vrouwen even vaak met elkaar als mannen, gecorrigeerd voor de cast) en L1 (wie praat over de ander als partner, de derde stap van de test). De test zelf toevoegen zou dat idee twee keer tellen, en de test is een ja-neevraag over alleen vrouwen, met beoordelingen die bezoekers van de site invoeren. Dus gebruiken we hem andersom: als controle van buiten op de hoek.
Hoe. De beoordelingen (0 tot 3; 3 = twee vrouwen met een naam praten met elkaar over iets anders dan een man) komen van bechdeltest.com, gelezen uit de jaarlijsten van de site in oktober 2026 (de oude API geeft "410 Gone"). 243 films uit het archief staan erin; 221 daarvan hebben een oordeel (niet voorlopig) en worden hieronder vergeleken. Beoordelingen die de site twijfelachtig noemt, blijven staan. Hoeken in dit deel gebruiken het interne teken: positief is naar hem.
Uitkomst.
| Bechdelscore | Films | Gemiddelde hoek |
|---|---|---|
| 3 (slaagt) | 161 | 2,8° |
| 2 (vrouwen praten, maar alleen over een man) | 17 | 12,5° |
| 1 (vrouwen praten niet met elkaar) | 33 | 18,5° |
| 0 (minder dan twee vrouwen met een naam) | 10 | 16,8° |
- Films die zakken hellen 13,7° verder naar hem dan films die slagen (95%-interval 11,0° tot 16,3°, bootstrap). De hoek daalt met de score (Spearman −0,57).
- Van de 36 films die naar haar hellen (meer dan 5°) slagen er 35; van de films in balans slaagt 90%; van de films die naar hem hellen 58%.
- Op de eerste 129 films bleef het verschil bijna gelijk zonder de dimensie STEM (14,1° tegen 14,8°), dus de overeenkomst komt niet alleen uit de vragen die op de test lijken.
Wat dit wel en niet laat zien. De hoek en een bekende, onafhankelijke test wijzen dezelfde kant op, en de hoek voegt toe wat de test niet kan: graden, beide richtingen, en hoeveel ruimte een film geeft, niet alleen of twee vrouwen praten. Het laat niet zien dat de hoek per film klopt; slagen voor de Bechdeltest is een lage lat (161 van de 221 films slagen).
Deel E. Bekende beperkingen
- De sprekerskoppeling doet een taalmodel. Die wordt gecontroleerd via de dekking, via citaten en, waar ze bestaan, via ondertitels met sprekersnamen (Stand van zaken), nog niet door een menselijke codeur op een steekproef.
- De plotsamenvattingen zijn die van Wikipedia. Ze zijn gratis en dekken bijna elke film, maar ze zijn geschreven door redacteuren met hun eigen focus. Films zonder samenvatting krijgen geen plotvragen (Spijt!).
- De plotbeoordelaar is ook een taalmodel. De tweede ronde is blind voor de eerste, maar beide zijn dezelfde soort beoordelaar; mensen kijken sinds 19 november 2026 doorlopend steekproeven na.
- Het archief is een keuze, geen steekproef. Het gemiddelde zegt iets over deze films, niet over film in het algemeen.
- Alleen gender, en in de vergelijking binair. Non-binaire personages blijven buiten de formules en worden niet ingedeeld.
- Controles van buiten tot nu toe: bechdeltest.com (deel D; ook via de FiveThirtyEight-data, CC BY 4.0, en de momentopname van 2021 via TidyTuesday), de scenariotellingen van The Pudding, ondertitels met sprekersnamen (Stand van zaken), Hollywood Age Gap (leeftijd in het hoofdstel), het Cornell Movie-Dialogs Corpus en MovieSum (CC BY-NC 4.0) voor het aandeel woorden van vrouwen, en de woordenlijst voor macht en handelingsruimte van Sap e.a. (2017; riveter-nlp, GPL-3.0). Die laatste hangt nauwelijks samen met de hoek (r 0,11). De cijfers staan op de site onder Zo meten we (november 2026). Nog geen controle met menselijke codering.
- De methode verandert. Scores kunnen verschuiven als een regel verbetert. Noem bij een uitslag de datum waarop je hem las.
Bijlage 1. Ankers voor oordelen (A5, F1)
| Waarde | Betekenis |
|---|---|
| 1 | Duidelijk en centraal: het patroon werkt tegen de vrouwen en drijft het verhaal, zonder tegenwicht |
| 0,5 | Aanwezig maar beperkt, of tegengesproken door andere scènes |
| 0 | Afwezig, of aan beide kanten gelijk |
| −0,5 | Het omgekeerde patroon is aanwezig maar beperkt |
| −1 | Het omgekeerde patroon is duidelijk en centraal |
Altijd één citaat voor de gekozen waarde en één voor het sterkste argument de andere kant op.
Bijlage 2. Rol- en koosnaamwoorden (I2)
De lijsten in 13-ondertitels/scripts/counts_film.py (ROLE) zijn de maat. Elk woord hoort bij één geslacht, bijvoorbeeld:
- EN, vrouwen: sweetheart, honey, baby, darling, girl, lady, miss, ma'am, wife, girlfriend, mother, daughter, sister, princess. Mannen: buddy, pal, son, boy, guy, sir, husband, boyfriend, father, brother, dude, prince.
- NL, vrouwen: schatje, lieverd, meisje, meid, mevrouw, vrouw, moeder, dochter, zus, vriendin. Mannen: jongen, meneer, vent, kerel, vader, zoon, broer, vriend, echtgenoot, maat.
- FR, vrouwen: chérie, mademoiselle, madame, fille, femme, mère, copine. Mannen: chéri, monsieur, garçon, homme, père, fils, copain, mec.
Bijlage 3. Waar de code staat
De code is nog niet openbaar; voor onderzoek is hij op aanvraag beschikbaar. Ter verwijzing:
| Stap | Script |
|---|---|
| Ondertitels gekozen en omgezet in transcripten | 13-ondertitels/scripts/choose.py, build_transcripts.py |
| Sprekers en markeringen per film geschreven | 17-nieuwe-films/scripts/lees.py, film.py (nieuwe films); annotatiebestanden voor de eerste 60 |
| Tellingen en castvragen (I2, G1, dekking) | 13-ondertitels/scripts/counts_film.py, measure_film.py |
| P2, P3, St2, S1, G3 | 15-vragen-v05/scripts/auto_v05.py |
| Filmkaarten voor de plotbeoordelaars | 15-vragen-v05/scripts/kaarten.py |
| Plotoordelen gecontroleerd en bewaard | 17-nieuwe-films/scripts/plotoordeel.py (prompt: 15-vragen-v05/prompts_v05.md) |
| Dimensiescores en hoek | 15-vragen-v05/scripts/hoek_v05.py, export_v05.py; de site rekent de hoek opnieuw uit in dutch-angle-site/src/js/angle.js (angleOf) |
| LIEFDE (R2, N1) | 41-liefde-archief/scripts/prep.py (kaarten), score_archief.py, export_liefde.py |
| Land van herkomst voor de filters | dutch-angle-site/scripts/landen.py |
Bijlage 4. Bronnen en inspiratie
De klassieke tests staan er alleen als inspiratie. Dutch Angle gebruikt eigen vragen. - Anderson, H. & Daniels, M. (2016). Film Dialogue from 2,000 screenplays, Broken Down by Gender and Age. Polygraph / The Pudding. Samenvatting: https://flowingdata.com/2016/06/27/gender-equality-in-the-movies-a-screenplay-analysis - Kagan, D., Chesney, T. & Fire, M. (2020). Using data science to understand the film industry's gender gap. Palgrave Communications 6. https://arxiv.org/abs/1903.06469v1 - Lauzen, M. (2026). It's a Man's (Celluloid) World: Portrayals of Female Characters in the Top Grossing U.S. Films of 2025. Center for the Study of Women in Television and Film, San Diego State University. https://womenintvfilm.sdsu.edu/wp-content/uploads/2026/02/2025-Its-a-Mans-World-Report.pdf - Lippman, J. R. (2018; online 2015). "I did it because I never stopped loving you": the effects of media portrayals of persistent pursuit on beliefs about stalking. Communication Research. - Sanders, W. & Becker, S. (2025). 'Gewoon' een Nederlandse vrouw. Universiteit Utrecht / Stichting Vrouwen in Beeld. https://www.vrouweninbeeld.nl/content/uploads/2025/10/Onderzoek-REPRESENTATIE-in-Beeld_251015.pdf - Sap, M., Prasettio, M. C., Holtzman, A., Rashkin, H. & Choi, Y. (2017). Connotation Frames of Power and Agency in Modern Films. Proceedings of EMNLP 2017, 2329–2334. https://aclanthology.org/D17-1247/ - bechdeltest.com: Bechdelscores ingevoerd door bezoekers, https://bechdeltest.com (gelezen in oktober 2026). - Inspiratie: de Bechdel-Wallace-test (1985), de Mako Mori-test (2013), de Sexy Lamp-test (Kelly Sue DeConnick), "women in refrigerators" (Simone, 1999), het Smurfin-principe (Pollitt, 1991). - Data: OPUS OpenSubtitles v2024 (opus.nlpl.eu); Wikidata; Wikipedia-plotsamenvattingen (CC BY-SA).